Op deze pagina staat informatie over trekkende vlinders langs de Kamperhoek en langs de Zwolsehoek.

Koninginnenpage Papilio machaon

De Koninginnenpage is in Flevoland een zeer schaarse soort. Op 16, 19 en 22 augustus 2009 werden trekkende exemplaren waargenomen. Slechts éénmaal eerder werd de soort op de telpost waargenomen (2007).

Koninginnenpage Papilio machaon - een sterk gehavend exemplaar op Speerdistel - 16 augustus 2009

 

Distelvlinder Vanessa cardui

De Distelvlinder is één van de trekvlindersoorten welke in ons land onregelmatig in groot tot zeer groot aantal doortrekt. De laatste grote invasie van deze soort was in 2003. Dit jaar verschenen de eerste Distelvlinders begin april en in de laatste week van april werden ze reeds in grote delen in ons land waargenomen. En vanaf half mei trekken ze overal in ongekend grote aantallen door.

Systematische tellingen van trekkende Distelvlinders in ons land zijn opvallend genoeg zeer schaars. Waarschijnlijk komt dit vooral voort uit het feit dat de meeste vlinderaars niet te moeite nemen om langdurig op één punt de langs vliegende vlinders te tellen. De meeste vlindertrektellingen komen dan ook van vogeltrektellers.

Op 23 mei 2009 is er geen echte trektelling uitgevoerd, maar werd tussen 15.00 en 16.00 uur tijdens het tellen van de verblijvende Distelvlinders langs de Ketelmeerdijk ter hoogte van de Kamperhoek het aantal trekkers geschat op ruim twee per minuut. De Distelvlinders foerageerden voornamelijk op de talrijk bloeiende Grote Engelwortels Angelica archangelica welke op het dijktalud van het Ketelmeer staan. In totaal werden er 561 Distelvlinders geteld.

Distelvlinders Vanessa cardui - acht exemplaren op Grote Engelwortel - 23 mei 2009

Op 24 mei 2009 zijn tussen 06.20 en 15.00 uur tijdens het tellen van de vogeltrek ook alle langstrekkende vlinders geteld. De eerste trekkende Distelvlinder werd even na kwart over zeven waargenomen. In de twee daarop volgende uren kwam er nog af en toe een enkel exemplaar langs. Hoewel de wind in de loop van de ochtend van zuidwest geleidelijke steeds meer naar het noordwesten draaide, zal de sterke toename vanaf kwart over negen vooral te wijten zijn aan de toename van de zonkracht. Tussen kwart over negen en kwart over twaalf passeerde er ongeveer één Distelvlinder per minuut. Daarna nam de trek nog sterker toe tot circa 2 à 3 per minuut. De telling werd gestaakt om drie uur, op dat moment trokken er echter nog steeds 1,5 vlinders per minuut door.

Zoals gezegd was de wind naar het noordwesten gedraaid, en dit zorgde er voor dat de naar het noorden trekken vlinders met tegenwind te maken hadden. Het is algemeen bekend dat bij meewind dieren hoog vliegen en bij tegenwind laag. Dit laatste is voor trektellers zeer prettig, omdat de dieren dan goed zicht- en telbaar zijn. Voor de dieren betekent dit echter een grotere inspanning en dus hogere energiekosten.

Opvallend was dat vandaag vrijwel alle Distelvlinders solitair trekkend werden waargenomen, slechts zelden werden er twee of drie tegelijk gezien. Bijna alle vlinders trokken op zeer geringe hoogte (0 - 30 cm) over de dijk, maar staken het Ketelmeer juist op wat grotere hoogte over (0 - 10 meter). Een gedeelte van de vlinders streken echter kortstondig neer op de bloemen langs de dijk.

Op 29 mei 2009 is in de middag 2½ uur geteld. Opnieuw bracht de noordoosten wind grote aantallen Distelvlinders. De tegenwind zorgde ervoor dat vrijwel alle Distelvlinders , net als op de 24ste, laag langs kwamen. De Distelvlinders trokken in een vrij constante stroom met tussen de acht en elf vlinders per minuut. In totaal werden er 1.427 ex. geteld.

Hoewel er voor de 30ste vrij weinig wind was voorspelt (2 Bft.), stond er vanaf de vroege ochtend een vrij straffe wind (4 Bft.), welke al gauw verder in kracht toenam (5-6 Bft.). De wind kwam de gehele dag uit NO tot ONO. De trektelling werd om 06.00 uur aangevangen en de eerste Distelvinder passeerde om 07.10 uur. Tot negen uur vlogen slechts enkele vlinders per kwartier. Daarna trok de trek langzaam aan, met tot 11.00 uur één à twee per minuut. Het daarop volgende uur passeerde drie à vier vlinders per minuut. Vanaf 12.00 uur nam de trek sterk toe. Er waren twee trekbanen te onderscheiden. Een trekbaan liep zw-no, de vlinders vlogen in de richting van het Ketelmeer, maar velen verbleven daar geruime tijd op de bloeiende Engelwortels en Echte Valeriaan. De andere trekbaan liep parallel aan de Ketelmeerdijk, waarbij de vlinders in de luwte van het talud naar het noordwesten vlogen. In totaal werden er meer dan vierduizend exemplaren langstrekkend geteld. Een telling van de verblijvende vlinders op de vegetatie langs de Ketelmeerdijk en langs de IJsselmeerdijk leverde in een traject van circa 2.5 km 2.417 exemplaren op.

De trektelling werd op 31 mei 2009 pas om 10.00 uur aangevangen. Opnieuw was er sterke trek van Distelvlinders. De bruine lijn geeft de trek op 30 mei 2009 weer. Duidelijks is te zien dat er vanaf het begin van de telling vandaag beduidend meer Distelvlinders per kwartier passeerden dan op de 30ste.  De wind was net als gisteren vrij hard (4-5Bft.), maar kwam gemiddeld iets meer uit het noorden. Aanvankelijk was er vrijwel geen bewolking (1/8), maar vanaf 12.00 uur kwamen er steeds meer cumuluswolken vanuit het noordoosten aan. Om 12.15 uur was de bewolking circa 3/8. De zeer harde wind op grote hoogte deed de cumuluswolken snel doen overwaaien. Niet alleen nam de bewolking in bedekking toe, ook groeide de individuele cumuluswolken verder uit. Hoewel het met een bedekkinggraad van 3/8 dus nog steeds vrij zonnig weer was, veroorzaakte de harde wind een zeer snelle afwisseling van zon en schaduw. De vlinders, en ook de libellen, reageerden hier onmiddellijk op door tijdens de schaduwperioden te stoppen met vliegen. Duidelijk was te zien dat zij tijdens de schaduwperioden neerstreken op en tussen de vegetatie. Zodra de zon er weer was, stegen zij gelijk weer op en trokken of foerageerden zij verder. Echter het totaal aantal trekkers nam wel sterk af. Niet alleen de wind, maar ook de zon bepaald dus in grote mate het aantal trekkers. De telling werd om 15.30 uur gestaakt.

Daar de afgelopen dagen was vastgesteld dat de zon een grote invloed heeft op de trek van de Distelvlinders, werd vandaag de bewolking vrij nauwkeurig bijgehouden. Belangrijk daarbij is dat het vooral gaat om wat de bewolking lokaal voor effect heeft. Bewolking aan de horizon veroorzaakt immers geen schaduw bij een hoge zonnestand. Aanvankelijk was het een zeer open hemel, met slechts een wolkenband op grotere afstand. Vanaf half één kwamen cumuluswolken langzaam vanuit het noorden dichterbij en in ongeveer een uur was de lucht half bewolkt. In onderstaande grafiek is goed te zien dat wanneer de bewolking meer 3/8 is het aantal trekkende vlinders zeer sterk afneemt. Als de bewolking weer wat verdwijnt, nemen de aantallen gelijk weer toe. Vanaf kwart over vijf daalt het aantal trekkers weer iets, ondanks dat de bewolking nog verder afneemt, maar dat is aan de inmiddels iets meer naar het noorden gedraaide wind en de toenemende windkracht toe te schrijven.

 

 

Trekkende Klein Koolwitjes Pieris rapae  -  19 augustus 2006

 

Groot Koolwitje Pieris brassicae - 30 april 2008

 

 

Trekvlinders

In 2009 zijn tot nog toe de volgende aantallen vlinders trekkend waargenomen:

  mrt apr mei jun jul aug sep okt Totaal  2009
PIERIDAE                    
Groot Koolwitje Pieris brassicae   5 13           18
Klein Koolwitje Pieris rapae   102 85 1         188
Klein Geaderd Witje Pieris napi   9 2           11
witje spec. Pieris spec.   19             19
Citroenvlinder Gonepteryx rhamni   2             2
                   
LYCAENIDAE                    
Icarusblauwtje              Polyommatus icarus     2           2
                   
NYMPHALIDAE                    
Dagpauwoog Vanessa atalanta   1 1           2
Atalanta Vanessa atalanta   1 33 18         53
Distelvlinder Vanessa cardui   1 8.371 2.025         10.397
Kleine Vos Aglais urticae 1 7 5           13
                   
SATYRINAE (NYMPHALIDAE)                    
Argusvlinder  Lasiommata megera       1         1

 

In 2007 werden de volgende aantallen vlinders trekkend waargenomen:

  mrt apr mei jun jul aug sep okt Totaal  2007
PIERIDAE                    
Groot Koolwitje Pieris brassicae   366 89 1   1 24 14 495
Klein Koolwitje Pieris rapae   10.774 1.204 10 36 282 722 167 13.195
Klein Geaderd Witje Pieris napi   96   5 4   1 1 107
witje spec. Pieris spec.   52         1 10 63
Oranje Luzernvlinder Colias croceus             1   1
Citroenvlinder Gonepteryx rhamni   4 1           5
                   
LYCAENIDAE                    
Kleine Vuurvlinder Lycaena phlaeas             1   1
Boomblauwtje Celastrina agriolus   2             2
Bruin Blauwtje Plebeius agestis             1 1 2
                   
NYMPHALIDAE                    
Grote Vos Nymphalis polychloros     1           1
Dagpauwoog Vanessa atalanta 8 51   1 4 3 14 7 88
Atalanta Vanessa atalanta 3 161 61 3 23 49 45 55 400
Distelvlinder Vanessa cardui       2 6 41     49
Kleine Vos Aglais urticae 20 38 2   11 39 22 20 152
Gehakkelde Aurelia Polygonia c-album   2 1       2   5
Bont Zandoogje Pararge aegeria   1 1       17 4 23